🏵️ज्ञानरचनावाद

ज्ञानरचनावाद - समज गैरसमज 

मुलं स्वतःच्या अनुभव विश्वासावर ज्ञान घेत राहतात.त्यामुळे मुलांचे शिक्षण घेण्याची आवश्यकता वाढवायची आहे.आता मुल स्वतः शिकतात या संकल्पाने अनेक गैरसमज झाले आहेत.ते कोणते आहेत आणि त्याचे दुष्परिणाम समजून घेऊया.

गैरसमज.

1. मुलं स्वतः शिकतात त्यामुळे आपण त्यांना काहीही शिकवायचे नाही.फक्त मुल कशी शिकतात ते पाहत बसायचे.

2.आपण काहीही करायचे नाही फक्त मुलांनाच अभ्यास करायला सांगणे.

3.मुलांकडे कोणताही आग्रह करायचा नाही.

4.पाठांतर करून घेयचे नाही.

5. मुल स्वतः शिकतात हे फक्त म्हणायचे आपल्यालाच सर्व करून घ्यावं लागतं.

असे अनेक गैरसमज असतील तर तुम्ही सांगू शकता.

समज- 

1. आपल्याला शिकवणे बंद करायचे नाही तर शिकवण्याची पद्धत बदलायची आहे.

2. शिकवण्याच्या भूमिकेत आपला रोल कमी आणि मुलांचा रोल जास्त असावा.

3. पाढे,कविता,वाक्य,शब्द पाठांतर करण्या पूर्वी ते तयार कसे होतात ते आधी मुलांना समजले की विद्यार्थ्यांना पाठांतर सोपे जाते.

4. प्रश्न तयार करणे,वाक्य बनवणे,गोष्ट बनवणे,कविता बनवणे,वर्गीकरण करणे,चित्रातली तुलना करणे,अंक तयार करणे,ऐतिहासिक गोष्टीचे वर्णन करणे, परिसरातील निरिक्षणातून माहिती मुलांना गोळा करायला लावणे असे अनेक वेगवेगळे उपक्रम मुलांमध्ये अभ्यासाची आवड निर्माण व्हावी ही प्रथम गोष्ट आहे. त्यामुळे शिकवणे आणि शिकणे दोन्ही खुप आनंदी होऊन जाईल.

5. परिसरातील ज्ञान आपल्या पेक्षा मुलांकडे जास्त असते.ज्याचा कडे जे ज्ञान कौशल्य आहे त्यालाच ते इतर विद्यार्थ्यांना शिकवायला सांगणे.

6. उदाहरण 

आदिवासी भागात जंगलाची माहिती तेथील मुलांना इत्यंभूत असते.झाडं त्यांचे प्रकार,प्राणी,परिसरातील बदल,औषधी वनस्पती,निसर्गाचे अनेक रहस्यं त्यांना अनुभवातून माहित असतात.म्हणजे त्यांच्याकडे ज्ञान आहेच फक्त ते व्यक्त करणे आपले कौशल्य आहे. 

तोतोचान चान ची दुसरा एपिसोड आपण पाहिला आहे.की तिच्या कडे कितीतरी ज्ञान,माहिती होती फक्त ती ऐकून घेणार तिला कोणी भेटेल न्हवत.त्यामुळे ती व्यक्त होत न्हवती. असे प्रतेक मुलं स्वतःच्या अनुभव विश्वासावर एक कौशल्य आत्मसात केलेले असते. ते शोधून काढणे आवश्यक आहे.

खालील काही व्हिडिओ पाहुया.

1. मुलांना व्यक्त कसे करावे  ? -.    चित्रगप्पा 

2. मुलांचे सुप्त गुण शोधण्यासाठी - मुलांची अभिव्यक्ती